(De) Nieuwe GGZ ??

In de geestelijke gezondheidszorg is veel gaande. De autoriteit van professionals, met name psychiaters, staat tegenwoordig vaak ter discussie. De DSM, de “psychiatriebijbel” waarmee mensen worden gediagnosticeerd – en daarmee tot cliënt gedegradeerd – wordt steeds vaker bekritiseerd. Ook door professionals zélf. Terwijl het hele stelsel van behandeling en financiering juist gebaseerd is op deze DSM-systematiek.  Tel daarbij op dat cliënten de afgelopen decennia veel mondiger zijn geworden. Daardoor heeft ‘de cliëntenbeweging’ afgedwongen dat wat voor hen belangrijk is, binnen instellingen ook veel serieuzer wordt genomen. Herstel en ervaringsdeskundigheid zijn termen die niet meer weg te denken zijn in de ggz.

In 2014 verscheen het boek De DSM-5 voorbij. Persoonlijke diagnostiek in een nieuwe ggz van Jim van Os. Als vooraanstaand psychiater oefende Van Os de nodige kritiek uit op de DSM-systematiek. Hij opperde een alternatieve ggz, waarin veel meer persoonlijke aandacht voor de cliënten moest zijn. De beweging die hieruit voortvloeide, De Nieuwe GGZ, werd omarmd door de cliëntenbeweging en veel zorgaanbieders. In een aantal proeftuinen werd – en wordt nog steeds – geëxperimenteerd met De Nieuwe GGZ.

Veranderen gaat gestaag. Anno 2019 zijn er hoopvolle projecten en proeftuinen waarin hulpverleners, ervaringsdeskundigen en andere betrokkenen zich inzetten om het ánders te doen. Er zijn al mooie resultaten bereikt. Echter, om het systeem structureel te veranderen is er meer nodig. De ggz-cultuur is taai. Het financieringsstelsel en de zorgorganisatie zijn nog steeds top-down. Ze zijn gebaseerd op een diagnostisch stelsel dat voor velen juist ziekmakend (in plaats van herstelbevorderend) werkt. Begrijpelijk, want in de GGZ word je ‘behandeld’ voor wat je níet kan; voor je ziekte, aandoening of kwetsbaarheid. Terwijl mensen zoveel méér zijn dan dat!